Reumatische koorts

Reumatische koorts is een auto-immuunreactie die kan optreden na bepaalde bacteriƫle infecties. Lees er alles over!

Reumatische koorts

een reumatische koorts is een auto-immuunreactie die enkele weken na infectie met bepaalde bacteriƫn kan optreden. Het immuunsysteem valt de eigen cellen van het lichaam aan en veroorzaakt ontstekingen van de gewrichten, de huid en het hart. In Duitsland is reumatische koorts zeldzaam geworden, maar in landen met slechte medische zorg is het een groot gezondheidsprobleem, onbehandeld kan reumatische koorts zelfs dodelijk zijn. Lees hier alles over reumatische koorts.

ICD-codes voor deze ziekte: ICD-codes zijn internationaal geldige codes voor medische diagnose. Ze worden b.v. in doktersbrieven of op onbekwaamheidscertificaten. I00I01I02

Productoverzicht

Reumatische koorts

  • beschrijving

  • symptomen

  • Oorzaken en risicofactoren

  • Examens en diagnose

  • behandeling

  • Ziekteprocedure en prognose

Reumatische koorts: beschrijving

Reumatische koorts is een auto-immuunreactie die wordt veroorzaakt door bepaalde bacteriĆ«n die bĆØta-hemolytische streptokokken worden genoemd. Wanneer het wordt geĆÆnfecteerd met deze pathogenen, valt het immuunsysteem van het lichaam ze aan en richt het zich op specifieke oppervlaktestructuren van de bacteriĆ«n. Voor dit doel vormt het immuunsysteem zogenaamde antilichamen, kleine eiwitten die specifiek aan het oppervlak van pathogenen binden en herkenbaar maken voor immuuncellen. De immuuncellen maken de indringers uiteindelijk onschadelijk.

Nadat het immuunsysteem antilichamen tegen een specifieke ziekteverwekker heeft gevormd, blijven ze langer in het lichaam, zelfs als de werkelijke ziekte al is hersteld. Herinfectie met hetzelfde pathogeen kan het immuunsysteem zo snel en effectief tegenwerken.

Soms gebeurt het echter dat antilichamen niet alleen vreemd materiaal herkennen, maar ook ten onrechte binden aan de eigen structuren van het lichaam, zoals het oppervlak van de hartkleppen. Dit weefsel is dus gemarkeerd als buitenaards voor de rest van het immuunsysteem en het komt tot een afweerreactie tegen het lichaam. Dit wordt een auto-immuunreactie genoemd, een reactie tegen zichzelf.

Over het algemeen gebeurt dit slechts zelden, maar van bepaalde pathogenen, zoals beta-hemolytische streptokokken, is het bekend dat ze een auto-immuunreactie kunnen veroorzaken. Ze hebben een oppervlaktestructuur die vergelijkbaar is met bepaalde lichaamsstructuren. De antilichamen "verwarren" hun doel, om zo te zeggen, ("moleculaire mimiek"). In de context van reumatische koorts, vooral het hart, gewrichts- en huidcellen worden beĆÆnvloed door de verkeerd gerichte immuunrespons.

Hoe vaak komt reumatische koorts voor?

Slechts een zeer klein deel van de mensen die zijn geĆÆnfecteerd met beta-hemolytische streptokokken ontwikkelen vervolgens reumatische koorts. In landen met goede medische zorg kan deze complicatie vaak worden voorkomen door de juiste behandeling. In veel ontwikkelingslanden is reumatische koorts echter veel gebruikelijker en de meest voorkomende oorzaak van hartziekten bij kinderen. Wereldwijd lijden bijna een half miljoen mensen jaarlijks aan reumatische koorts, waaronder met name kinderen en adolescenten in de leeftijd van 3 tot 16 jaar.

Reumatische koorts: symptomen

Bij reumatische koorts zijn er acute klachten die optreden dagen tot weken na de streptokokkeninfectie. Lange-termijn effecten van reumatische koorts blijven jarenlang tot tientallen jaren na infectie met streptokokken problemen veroorzaken. Deze langdurige en later optredende symptomen zijn meestal te wijten aan de structurele schade aan de organen, die moeilijk te voorkomen is.

Acute reumatische koorts

De acute reumatische koorts treedt meestal enkele weken na de streptokokkeninfectie op. De ziekte kan zich heel anders presenteren en is niet gemakkelijk te herkennen, omdat niet alle symptomen altijd hetzelfde lijken. Veel patiƫnten komen naar de dokter met koorts, zwakte en vermoeidheid. Bovendien klagen kleine kinderen bovendien over buikpijn. Ook zijn pijn in de grote gewrichten, zoals de knie, heup of schouder typische klachten die optreden bij reumatische koorts. De gewrichten doen vaak niet alleen pijn, maar zijn ook rood en opgezwollen.

Een snelle polsslag, vaak met pijn op de borst bij lichte belasting, kan een indicatie zijn van een ontsteking van het hart. Een afgeknotte, niet-jeukende uitslag en kleine knobbeltjes onder de huid zijn andere tekenen van reumatische koorts. Deze huidaandoeningen zijn niet altijd aanwezig, maar kunnen ook optreden wanneer het hart wordt aangetast.

Tot slot kan het immuunsysteem bij reumatische koorts ook het zenuwstelsel aanvallen. Het komt soms tot persoonlijkheidsveranderingen, spierzwakte, evenwichtsproblemen en aandoeningen van fijne motoriek. Herseninfestatie kan leiden tot een speciale bewegingsstoornis, de zogenaamde Chorea Sydenham. Kinderen zijn veel meer getroffen door dit neurologische syndroom dan volwassen patiƫnten.

Typerend voor de Chorea Sydenham zijn ongecontroleerde, doelloze bewegingen. De kinderen gedragen zich onhandig, bijvoorbeeld, ze morsen soep of breken borden. Anders dan bij de hartontsteking genezen de neurologische symptomen meestal zonder gevolgen. De Chorea Sydenham is bijvoorbeeld meestal maar een paar maanden oud.

Langetermijngevolgen van reumatische koorts

Van de late effecten van reumatische koorts, zijn volwassenen ouder dan 30 vaker sneller getroffen. Deze chronische klachten worden verwacht wanneer patiƫnten tijdens hun kinderjaren ziek werden met een ernstige reumatische koorts. Zelfs op oudere leeftijd kunnen ze dan herhaaldelijk lijden aan recidieven met toenemende fysieke beperkingen. Het is echter onwaarschijnlijk dat een reumatische koorts volwassenen voor het eerst zal treffen zonder dat ze in de kindertijd hebben plaatsgevonden.

Hartbeschadiging door reumatische koorts komt relatief vaak voor en duurt vaak een heel leven. Tot 60 procent van de getroffenen vertoont langdurige schade aan het hart. Dit geldt in het bijzonder voor patiƫnten met laattijdige diagnose of onbehandelde patiƫnten. Het immuunsysteem valt vooral de hartkleppen aan. Deze werken als een klep en garanderen dat het hart het bloed continu in ƩƩn richting pompt. Als de hartkleppen breken, leidt dit tot chronische overbelasting en uiteindelijk tot het falen van het hart.

Reumatische koorts: oorzaken en risicofactoren

De oorzaak van de auto-immuunreactie is beta-hemolytische streptokokken van groep A. Achter deze complexe naam verbergt zich een relatief veel voorkomende ziekteverwekker, die zich vooral in de keelholte nestelt en daar leidt tot ontsteking. Een karmozijnrood keelmondslijmvlies met kleine gele omhulsels is het resultaat (streptokokkenangina). De kinderziekte roodvonk wordt ook veroorzaakt door streptokokken en verschillende huidinfecties.

Waarom sommige mensen reumatische koorts hebben na een streptokokkeninfectie en niet bij anderen is niet helemaal duidelijk. Er wordt gedacht dat enige gevoeligheid voor een dergelijke storing van het immuunsysteem wordt geƫrfd.

Een andere belangrijke risicofactor is leeftijd. Reumatische koorts bij kinderen komt veel vaker voor dan bij ouderen. Dit risico is met name hoog tussen de leeftijd van vijf en vijftien, omdat keelinfecties met streptokokken in deze periode vaker voorkomen.

Andere risicofactoren zijn slechte hygiƫnische en slechte leefomstandigheden, samen met onvoldoende medische zorg. Tot de jaren 1950 was reumatische koorts de meest voorkomende inflammatoire reumatische ziekte bij schoolkinderen en adolescenten in Duitsland. Dankzij de consistente en tijdige antibioticatherapie is het aantal gevallen sterk gedaald.

Reumatische koorts: onderzoeken en diagnose

De arts moet altijd denken aan reumatische koorts wanneer een kind of adolescent met hoge koorts en gewrichtspijn langskomt en de laatste weken ook een zere keel had. Het is echter niet altijd eenvoudig om reumatische koorts te herkennen, omdat de symptomen bij veel patiƫnten heel anders kunnen zijn.

Als diagnostisch hulpmiddel dient de arts de zogenaamde Jones-criteria, die in 1944 zijn ontwikkeld. Ze beschrijven symptomen die samen wijzen op reumatische koorts. Belangrijkste criteria zijn:

  • Gewrichtspijn (artritis)
  • Carditis (hartspierontsteking)
  • Uitslag (vooral op de romp)
  • Kleine knobbeltjes onder de huid (vooral op de ellebogen, polsen, knieĆ«n en achillespezen)
  • Chorea Sydenham (bewegingsstoornis)

Daarnaast zijn er enkele secundaire criteria, zoals verhoogde niveaus van ontsteking in het bloed, koorts, ECG-veranderingen of tekenen van streptokokken in de afgelopen weken.

Om de ziekteverwekker te bewijzen, kan de arts een speciale snelle test uitvoeren op een acute keelpijn. Hij maakt een keelzwabber die binnen een paar minuten duidelijk maakt of beta-hemolytische groep A streptokokken verantwoordelijk zijn voor de ontsteking.

Als er al symptomen van reumatische koorts zijn, maar de acute faryngeale infectie al is genezen, zijn er andere manieren om de pathogenen te detecteren. De zogenaamde antistreptolysinetiter (ASL-titer) en de anti-DNase B-titer (ADB-titer) laten het bloed op zoek naar tekenen van een immuunreactie tegen de teweegbrengende bacteriƫn.

Na een bepaalde besluitvormingscatalogus kan men de Jones-criteria gebruiken om reumatische koorts te diagnosticeren. Als algemene regel geldt dat hoe meer factoren worden bereikt, des te waarschijnlijker is reumatische koorts, met meer nadruk op de belangrijkste criteria. Verdere klinische en beeldvormende onderzoeken helpen op weg naar de diagnose. Om mogelijke hartbeschadiging te schatten, maakt de arts gebruik van echografie en elektrocardiografie (ECG).

Reumatische koorts: behandeling

Het belangrijkste element van de behandeling van reumatische koorts is antibiotische therapie. Aan de ene kant vermindert het het risico op reumatische koorts na infectie met beta-hemolytische streptokokken aanzienlijk. Aan de andere kant, als er al de eerste tekenen zijn, kan men de verdere progressie van reumatische koorts en een risico op langdurige schade tot wel 80 procent verminderen.Het belangrijkste antibioticum in de strijd tegen reumatische koorts is penicilline. Afhankelijk van het geval worden andere antibiotica zoals cefalosporinen of macroliden gebruikt.

Als het hart erbij betrokken is, worden ook ontstekingsremmende geneesmiddelen zoals ibuprofen of naproxen gebruikt zodra de diagnose is bevestigd. Bovendien worden steroĆÆden toegediend als het hart ernstig is aangetast. Of ze op de lange termijn verbetering brengen, of alleen de symptomen acuut bestrijden, is controversieel. Het is ook belangrijk dat de patiĆ«nten fysieke stress vermijden.

Als er een langdurige sluiting van de hartkleppen is, kan een operatie nodig zijn om de klep opnieuw te openen of volledig te vervangen. Een dergelijke interventie kan echter ten vroegste een jaar na de acute ontstekingsfase worden uitgevoerd.

Afhankelijk van de mate van beschadiging van het hart, moeten de patiƫnten ook een langdurige antibioticabescherming nemen, zelfs bij ernstige hartschade. Dit kan worden gegeven in tabletvorm of met een spuit om de paar weken. De langdurige therapie voorkomt een hernieuwde opflakkering van de ziekte en beschermt zo tegen meer ernstige schade op de lange termijn.

Reumatische koorts: ziekteverloop en prognose

Ziekteprogressie en prognose van reumatische koorts hangen in het bijzonder af van hoe snel het wordt herkend en adequaat wordt behandeld. Als er al tijdens de faryngitis een antibioticabehandeling plaatsvindt, kan de reumatische koorts meestal worden vermeden. Hoewel de reumatische koorts zich nog in de beginfase bevindt, is de prognose goed. Het geneest meestal zonder verdere problemen. De gewrichtsklachten klinken over een langere periode.

Als er echter al hartbeschadiging is ontstaan, kan deze meestal niet meer worden gerepareerd. Bovendien neemt het risico op een nieuwe episode van reumatische koorts toe, wat de schade kan verergeren. Het is daarom raadzaam om naar de arts te gaan in geval van ernstige keelpijn, of koorts met gewrichtspijn bij het zieke kind en om een ā€‹ā€‹snelle streptokokkenproef te ondergaan.


Zo? Deel Met Vrienden: